کردنشینان

محوطه تاريخي طاق بستان در دامنه کوهي به همين نام و در کنار چشمه اي در شمال شرقي حاشيه کنوني شهر کرمانشاه واقع شده است دراين محوطه ، آثاري از دوره ساساني وجود دارد که شامل سنگ نگاره اردشير دوم و دو ايوان سنگي بنام هاي ايوان کوچک و بزرگ است .   ايوان کوچک در سمت چپ سنگ نگاره ادشير دوم و ايوان بزرگ در سمت راست ايوان کوچک قرار دارد .ياحان ، مورخين و جغرافي نويسان دوره اسلامي ضمن توصيف سنگ نگاره هاي طاق بستان ، از اين محوطه با نام هاي متفاوتي ياد کرده اند ، بطوريکه ابن فقيه و ابن رسته اين مکان را « شبديز » و ياقوت آن را « قصرشيرين » ناميده است ، همچنين حمدالله مستوفي آنجا را « طاق وسطام » عده اي ديگر آن را « طاق بهستون » ، « طاق بيستون » و « تخت بستان » ناميده اند . اهالي محل نيز محوطه را با نام « طاق وسان » و « طاق بسان » مي شناسند زيرا « سان » در لفظ محلي به معني سنگ است و به اين ترتيب « طاق وسان » يعني طاقي که در سنگ کنده شده است . امروزه نيز در اکثر محافل ايران شناسي از اين مکان با نام « طاق بستان » ياد مي شود بناي معروف به معبد آناهيتا در مرکز شهر کنگاور بر سر راه همدان به کرمانشاه واقع شده است .اين بنا بر روي تپه طبيعي با حداکثر ارتفاع 32 متر نسبت به سطح زمين هاي اطراف ساخته شده است . نقشه بناي کنگاور چهار ضلعي و به ابعاد 209*224 متر مي باشد که هر ضلع آن به شکل صفه اي به قطر 18 متر است . اين صفه ها با لاشه سنگ و ملاط گچ ساخته شده اند که نماي بيروني آن ها به وسيله سنگ هاي بزرگ تراشيده شده اي به صورت خشکه چين پوشش داده شده و گاهي براي اتصال برخي از بلوک ها ، از بست هاي آهني و سربي استفاده کرده اند . در قسمت جنوبي بنا ، پلکان دو طرفه اي به درازاي 154 متر وجود دارد که هر دوتا پنج پله در يک بلوک سنگي ايجاد شده است . در وضع موجود تعداد سنگ پله ها در پلکان شرقي 26 پله و د رپلکان غربي 21 پله مي باشد ولي با توجه به ارتفاع ديوار که 20/8 متر از آن باقي مانده به طور يقين تعداد پله ها بيشتر از اين بوده است . در بخش شمال شرقي بنا نيز دو رديف موازي سنگ هاي تراشيده بکار رفته که بر وجود ورودي به عرض 2 متر در اين بخش از بنا دلالت دارد . در مرکز بنا ، صفه اي با جهت شرقي ، غربي ساخته شده که 93 متر درازا و 30/9 متر پهنا و بين 3 تا 5 متر ارتفاع دارد . اين صفه با لاشه سنگ هاي بزرگ که حداقل يکي از سطوح آن صاف بوده ساخته شده است و نماي آن با ملاط گچ پوشيده شده که جز در برخي از سطوح پائين ديوار نشاني از آن نمانده است .بر روي صفه هاي چهارگانه اين بنا به جز فاصله بين دو رشته پلکان جنوبي ، يک رديف ستون قرار گرفته است . اين ستون ها کوتاه و قطورند . بلندي هر ستون که شامل پايه ، ساقه و سرستون مي باشند 54/3 متر و قطر هر يک از ساقه ستون ها که استوانه اي شکل مي باشند 144 سانتي متر است .در مورد کارکرد اين بنا در ميان محققين اختلاف نظرهايي وجود دارد . بطوريکه عده اي از نويسندگان اين بنا را معبدي براي الهه آناهيتا دانسته اند . آناهيتا ايزد بانوي ، آب هاي روان ، زيبايي ، فراواني و برکت در دوران پيش از اسلام بوده است .ولي برخي ديگر از محققين به تبعيت از نوشته هاي مورخين ايراني و عرب سده سوم هجري به بعد کارکرد اين بنا را کاخي ناتمام براي خسروپرويز معرفي کرده اند . از نظر زمان ساخت نيز عده اي اين بنا را به اواخر سده سوم و آغاز سده دوم پپيش از ميلاد نسبت داده اند ، عده ديگر آن را به سده يکم پيش از ميلاد و سيف الله کامبخش فرد کاوشگر بنا ، آن را به سه دوره هخامنشي ، اشکاني و ساساني نسبت مي دهد ولي مسعود آذرنوش کاوشگر ديگر بنا آن را کاخ ناتمامي از خسروپرويز در اواخر دوره ساساني مي داند .بيسُتون،بيسِتون،بيسْتون،بهيسْتون نام امروزي يک صخره برافراشته در شمال يک راه باستانيِ پر رفت و آمد که محل عبور کاروانها و نظاميان از بابل و بغداد به سوي کوههاي زاگرس و همدان(اکباتانَ) بود،مي باشد.بيستون در ?? درجه و ?? دقيقه شمال عرضِ جغرافيايي و ??درجه و ?? دقيقه شرقِ طول جغرافيايي در فاصله حدودا ?? کيلومتري شرق شهر کرمانشاه قرار دارد. همچنين نام روستايي که در نزديکي اين صخره قرار دارد هم بيستون مي باشد.نام پارسي باستان اين کوه بَغستانَ و بگستانَ به معني جايگاه خدايان و در نوشته هاي يوناني بگيستانُن(اُروس) مي باشد.در آثار جغرافيدانان عرب سده هاي مياني مثل ابن حَوقل،اصطخري و ياقوت هم اين کوه بَهِستون ، بِهِستون(ستونهاي خوب) و بهيستان آمده است. در مجموع دگرگوني اين واژه بدين گونه است:بَغستانَ-بگستانَ-بهستون-بهستان-بيستون.بيستون به علت شرايط جغرافيايي هميشه از آغاز زندگي بشر تا به امروز مورد توجه بوده و آثاري از هر دوره اي از تاريخ را در خود جاي داده است